Oxygen , oxygen therapy နှင့် Covid-19 ( အပိုင်း ၁ )

1)ဘယ်အချိန်မှာ oxygen တိုင်းသင့်လဲ။

COVID-19 ရောဂါ ပိုးဝင်ရင် အများစုဟာ ရောဂါ လက္ခာ အနည်း အကျဉ်း ပဲပြပြီး ပြန်ကောင်းသွားတာ များပါတယ် ။ တချို့လူတွေမှာတော့ အထူးသဖြင့် ရောဂါ အခံ ရှိတဲ့သူတွေ ( ဆီးချို နှလုံးရောဂါ ကျောက်ကပ်ရောဂါ ကင်ဆာရောဂါ) ရှိတဲ့ လူနာတွေမှာတော့ ပိုပြင်းထန်တတ်ပါတယ်။

Covid ရောဂါ ပိုးဟာ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းက တဆင့် အဆုတ်ထဲကို ရောက်ပြီး အဆုတ်ရောင်စေနိုင်ပါတယ်။

အဆုတ်ရဲ့ လုပ်ငန်းတွေ ကောင်းကောင်း မလုပ်နိုင်တော့ဘဲ သွေးတွင်း oxygen ကျလာပါတော့တယ်။

Oxygen ကျတဲ့ လူနာတွေမှာ သူ့ရဲ့ usual Timeline အရ ဆိုရင် ကနဦး ရောဂါ လက္ခဏာ ( ဖျား ကိုယ်လက် ကိုက်ခဲ နာကျင်မယ် နှာစေး ချောင်းဆိုး ) ဖြစ်ပြီး 5-7 ရက် အတွင်းမှာ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ တခု သတိထားစေလိုတာက တချို့ Covid-19 လူနာတွေမှာ သွေးထဲမှာ oxygen ကျနေပေမယ့်လည်း အချိန်အတိုင်းအတာ တခု oxygen level တစ်ခုအထိ လူက မောလာတယ်လို့ မခံစားရတတ်ပါဘူး။

ဒါပေမယ့် သွေးထဲက oxygen က တော့ တကယ်က စကျနေပါပြီ။

ဒီလိုလူနာတွေ စမောလာပြီလို့ ခံစားရချိန်မှာတော့ oxygen က တအားကျနေတတ်ပါတယ် တချို့ဆို SPO2 70% လောက်ပဲ ရှိပါတော့တယ်။ (Normal > 94%) 

ဒါကို silent hypoxia, happy hypoxia စသဖြင့်ခေါ်ကြပါတယ်။

ဒါကြောင့် ရောဂါ လက္ခဏာ စပြပြီး ၅ ရက်လောက်ထိ ဖျားနေတယ် ပိုနှုံးလာတယ် မသက်သာဘူးဆိုရင် မမောပေမယ့်လည်း သွေးတွင်း oxygen level ကိုသေချာ တိုင်းကြည့်သင့်ပါတယ်။

ကောင်းနေရင်တောင် 5-10 min လောက် လမ်းလျှောက်ပြီး ပြန်တိုင်းကြည့်ပါ။

( eg 6 Minute Walk Test —6 min လောက် လမ်းလျှောက်ပြီး ပြန်တိုင်းကြည့်တာပါ ) 

ကျနေရင် silence hypoxia ဖြစ်နေပါပြီ။ 

ဒါကို exercise-induced oxygen desaturation လို့ခေါ်ပါတယ်။ဒါဆို စောစောသိတဲ့ အတွက် ရောဂါ စောစောကုလို့ရပါတယ်။

ဒါကြောင့် မိမိကိုယ် မိမိ သံသယ ရှိလာလျှင် 

•                  အဖျားမပြတ် ရောဂါ လက္ခဏာ မသက်သာလျှင်
•                  နောက်ဆုံး မောလာရင် oxygen သေချာ တိုင်းကြည့်သင့်ပါတယ်။

အောက်မှာ timeline လေး ပြထားပါတယ်။

Credit