Assessing Covid-19 symptoms

ခု NUG ကပြနေတဲ့ Webinar မှာနားထောင်ပြီး ပြန်ရေးထားတာပါ။

Non medical personnel တွေအတွက်လည်း အဆင်ပြေမယ်ထင်ပါတယ်။ 

ဒါလေးတွေသိထားရင်တော့ ဆရာဝန်နဲ့ teleconsultation call ပြောရင် ဟိုဘက်က ဆရာဝန်အတွက်လည်း အဆင်ပြေပြီး ဘာလုပ်ရမလဲဆိုတာ မြန်မြန်ဆုံးဖြတ်ပေးနိုင်ပါတယ်။ 

Feel free to copy and repost. Credit ပေးစရာမလိုပါ။ 

🔴History of contact 

1. Symptom က ဘာနဲ့စတာလဲ
2. ဖြစ်တာဘယ်လောက်ကြာပြီလဲ
3. ဖြစ်နေတဲ့ symptom တွေထဲမှာ ဘယ် symptom က အဆိုးဆုံးလဲ

🔴Symptoms 

• ချောင်းဆိုး (dry or wet cough) 
• ဆေးလိပ်သောက်လား
• ချောင်းဆိုတာ အရမ်းဆိုးလား 
• (စစချင်းနဲ့ အခုနဲ့ ယှဥ်ပြီးပြောပါ)
• မျက်နှာရဲတဲ့ထိဆိုးလား
• သွေးပါလား
• သလိပ်ထွက်လား 

✅ဖျား

(low grade fever) 

• ချမ်းတုန်ဖျားလား
• fever ဘယ်လောက်ရှိလဲ 

✅Breathing 

• အခု အသက်ရှူနေရတဲ့ အခြေအနေကိုပြောပေးပါ
• အရင်တုန်းကရော ဖြစ်ဖူးလား (မောတာမျိုးရှိဖူးလား) 
• -လမ်းနည်းနည်းလျှောက်ရုံနဲ့ မောလား

✅စစချင်းဖြစ်တဲ့နေ့ကနဲ့ symptom တွေပိုဆိုးလာလား 

• (ပိုနှုံလာလား၊ ချောင်းပိုဆိုးလာလား၊ အဖျားကရော တက်လိုက်ကျလိုက်လား၊​ ဆက်တိုက်ဖျားနေလား) 
• ကိုယ်ပေါ်မှာ အစက်အပျောက်တွေထွက်လား

🔴တခြားရှိတဲ့ရောဂါများ 

• ဆီးချို သွေးတိုး ပန်းနာရင်ကြပ် နှလုံး 
• ကိုယ်အလေးချိန်က ပုံမှန်လို့ပြောမလား ပိန်လွန်းနေတာ 
• ငှက်ဖျားဖြစ်ဖူးလား
• စွဲသောက်နေတဲ့ဆေးတွေရှိလား
• မတည့်တဲ့ဆေးရှိလား 

🔴How do you feel right now? 

• လူက ခုချိန်မှာ လန်းလား တက်တက်ကြွကြွရှိလား 

🔴Severity (ပိုဆိုးလာလား ဆန်းစစ်ရန်) 

• နှုတ်ခမ်းအရောင် လက်ချောင်းအရောင် ပြောင်းလဲတာမျိုးရှိလား 
• လက်ချောင်းတွေ ခြေချောင်းတွေ အေးတာမျိုးရှိလား 
• အသက်ရှူတဲ့ချိန်မှာ ပုံမှန် အသက်ရှူသံမဟုတ်တဲ့ တရွှီရွှီမြည်သံကြားလား 
• လမ်းလျှောက်ရင်မောတယ်လို့ပြောတော့ အိမ်ထဲမှာပဲ ခြေလှမ်း ၄၀ လောက်လျှောက်ကြည့်ပေးပါ
• (နည်းနည်းပိုမောသွားလား၊ ခဏလေးနားပြီးရင်ရော စကားပြောတာပိုမောသွားတာမျိုး၊​ နားလိုက်ရင်သက်သာသွားလား
• ရုတ်တရက်ထလိုက်ရင် မူးသွားတာမျိုးရှိလား 
• ဆီးနည်းသွားတာမျိုးရှိလား 
• မမောပဲနဲ့ oxygen တွေဆက်တိုက်ကျနေတာမျိုးသတိထားပေးပါ (Silent hypoxia) 

🔴Examination 

• ခုလက်ရှိ spO2 and pulse rate
• ခြေလှမ်း ၄၀ လောက်လျှောက်ပြီး ရတဲ့ spO2 နဲ့ pulse rate  
• နားလိုက်ရင် ပုံမှန်ပြန်ဖြစ်သွားလား 
• အသက်ရှူနှုန်းတိုင်းပါ 

🔴Danger signs (ဒီလိုရောဂါလက္ခဏာတွေပေါ်လာရင် ပိုပြီးသတိထားပါ) 

• မောလို့စကားတစ်ကြောင်းကို ဆုံးအောင်မပြောနိုင်ဘူး
• ၁ နာရီလောက်အတွင်းမှာ ရုတ်တရက်ဆိုးရွားသွားတယ်
• အောက်စီဂျင် ၉၂ အောက်ရောက်သွားတယ် 
• ချောင်ဆိုးရင် သွေးပါလာတယ်
• နှုတ်ခမ်းတွေ မျက်နှာတွေပြာလာတယ်
• အသားတွေအေးစက်လာပြီး ဖြူဆုတ်ဆုတ်ဖြစ်လာတယ်
• မူးလဲချင်သလိုခံစားရတယ်
• တအားနှုန်းပြီး မထနိုင်လောက်အောင်ဖြစ်လာတယ်
• ဆီးနည်းသွားတယ် သို့မဟုတ် ဆီးကိုမသွားတော့ဘူး 

🔴Oxygen level တစ်ခုထဲတင်မဟုတ်ဘဲ temperature (ကိုယ်ပူချိန်) pulse rate (သွေးခုန်နှုန်း) respiratory rate (အသက်ရှူနှုန်း) blood pressure (သွေးပေါင်ချိန်) urine output (ဆီးသွားတာနည်းသွား/မသွား) 

ဆီးချိုရှိတဲ့သူဆို သွေးတွင်းသကြား level (RBS) ခါတိုင်း တိုင်းသလိုတိုင်းပါ။ (dexa သောက်နေတဲ့သူဆိုရင် အနည်းဆုံး alternate day လုပ်ပေးပါ) 

✅မှောက်ရက်အိပ်တာမျိုးကို ၄ နာရီလောက်ထိ  ကြားထဲမှာ ၁ နာရီလောက်နားပြီး အိပ်ပေးပါ။ (ICU care အထူးကြပ်မတ်ကုသဆောင်ရောက်နိုင်စွမ်းကို လျော့စေပါတယ်) 

❌❌❌ကိုယ့်သဘောနဲ့ကိုယ် ပိုးသတ်ဆေးတွေ၊ dexa တွေသောက်တာ၊ oxygen ကိုတိုးရှူတာမျိုးမလုပ်ပါနဲ့။ 

✅✅✅ရောဂါရှိနေကြောင်းမလိမ်ပါနဲ့ ကိုယ့်ကူးစက်နိုင်ချေကိုလျော့မတွက်ပါနဲ့ ရောဂါလက္ခဏာ contact history တွေကိုလည်း လျှော့ပြီးမပြောပါနဲ့ အရှိကိုအရှိအတိုင်းပြောပါ စိတ်အပူလွန်းပြီး တိုးပြောတာမျိုးလည်း မဖြစ်ပါစေနဲ့။