ကိုဗစ်ကာကွယ်ခြင်းဆိုင်ရာမေးခွန်းများ (6.7.21)

🚩🚩🚩1. ကိုဗစ်ကာကွယ်ဖို့ ဘာဆေးတွေ သောက်ရမလဲ?

- ကာကွယ်ဆေး (Vaccine) မှအပ ကိုဗစ်ရောဂါကို ကာကွယ်ဖို့အတွက် သောက်ဆေးမရှိပါ။ ပိုးသတ်ဆေး (antibiotics) များသည် ဘက်တီးရီးယားကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ရောဂါတွေကိုပဲ ကုသနိုင်ပါသည်။ (ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးဖြစ်သော ကိုဗစ်ပိုးကို မသေစေပါ)

- ရောဂါကာကွယ်ဖို့အတွက် လက်တွေ့ပြုလုပ်ရန်မှာ ကိုယ်ခံအားမြင့်အောင် ပြုလုပ်ခြင်းသာ ဖြစ်ပါသည်။ အိပ်ရေးဝဝအိပ်ပါ၊ သားငါးသီးရွက်တို့ကို အာဟာရဓာတ် စုံလင်မျှတအောင် စားပါ၊ ရေများများသောက်ပါ၊ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု ပုံမှန်ပြုလုပ်ပါ၊ စိတ်ဖိစီးမှု တတ်နိုင်သမျှ လျှော့ချပါ။

- ကိုဗစ်ရောဂါကူးစက်ခံရသည့်တိုင် ကိုယ်ခံအားကောင်းမွန်သူသည် ရောဂါလက္ခဏာများ ပြင်းထန်စွာ ခံစားရသည့်အဆင့်သို့ ရောက်နိုင်ခြေနည်းပါးပြီး ပြန်လည်ကောင်းမွန်ရန် အခွင့်အရေးများပါသည်။

🚩🚩🚩2. အားဆေးတွေ ဖြစ်တဲ့ Multivitamin တို့၊ Vitamin C တို့ သောက်ရမလား? အသောက်များတဲ့ တံဆိပ်ညွှန်းဆိုပေးပါ။

- ဤဆေးများသည် ဖြည့်စွက်ဓာတ်စာသဘောသာ ဖြစ်ပါသည်။ ကိုဗစ်ကာကွယ်နိုင်တယ်လို့ တိတိပပ အထောက်အထား မရှိသောကြောင့် သောက်ခြင်း၊ မသောက်ခြင်းသည် မိမိသဘောသာ ဖြစ်ပါသည်။

- ပုံမှန်အားဖြင့် အစာအာဟာရဓာတ်စုံလင်မျှတစွာ စားနိုင်သူတစ်ယောက်အဖို့ အားဆေးမလိုအပ်ပါ။ သက်ကြီးရွယ်အိုများ၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်များ၊ အာဟာရဓာတ်ချို့တဲ့သူများ၊ ရောဂါကြောင့် အူလမ်းကြောင်းမှ အာဟာရဓာတ် ကောင်းစွာ မစုပ်ယူနိုင်သူများသာ အားဆေးလိုအပ်ပါသည်။

- အားဆေးတံဆိပ်အများအပြားရှိသည့်အတွက် တိတိပပတော့ မညွှန်းဆိုနိုင်ပါ။ သောက်သည့်တံဆိပ်အလိုက် ဆေးအကြိမ်အရေအတွက် ကွာနိုင်ပါသည်၊ မသောက်မီ ဆေးအကြောင်း နားလည်တတ်ကျွမ်းသူ ဆရာဝန်များနှင့် တိုင်ပင်ပါ။ အလွန်အကျွံမသုံးစွဲရန် သတိပြုပါ။ (ဥပမာ - လူကြီးတစ်ယောက်အတွက် Vitamin C 500 mg ပါသော ဆေးပြားဆိုလျှင် တစ်နေ့ တစ်ကြိမ်၊ 100 mg သာ ပါသော ဆေးပြားဆိုလျှင် တစ်နေ့ နှစ်ကြိမ်သောက်လျှင် လုံလောက်ပါသည်) (မှတ်ချက်။ လူကြီးတစ်ယောက်အတွက် နေ့စဥ် Vitamin C လိုအပ်ချက်မှာ 65-90 mg မျှသာ ဖြစ်ပါသည်)

🚩🚩🚩3. အစာအိမ်ရောဂါအခံရှိတဲ့သူ Vitamin C တို့၊ Vitamin D တို့ သောက်လို့ရပါသလား?

- ပုံမှန် dose အတိုင်း သောက်လို့ရပါတယ်၊ သို့သော် သောက်၍ ဗိုက်နာ၊ အော့အန်ပါက ဆရာဝန်နှင့် ပြန်တိုင်ပင်ပါ။

🚩🚩🚩4. ကျောက်ကပ်ကျောက်တည်ဖူးသူ Vitamin C သောက်လို့ရပါသလား?

- 100 mg တစ်နေ့ ၂ ကြိမ်သောက်နိုင်ပါတယ်၊ dose များများတော့ မသောက်သင့်ပါ။

🚩🚩🚩5. အားဖြည့်အစားအစာတွေ ပြောပြပေးပါ။

- ချဥ်၍ အရည်ရွှမ်းပြီး Vitamin C ကြွယ်ဝသော သစ်သီးများ (ဥပမာ - လိမ္မော်၊ သံပုရာ၊ ကမ္ဗလာ)

- အစိမ်းရောင်ရှိပြီး သံဓာတ်ကြွယ်ဝသော ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ (ဥပမာ - ကန်စွန်း၊ ဟင်းနုနွယ်၊ ပန်းဂေါ်ဖီစိမ်း)

- ကိုယ်ခံအားမြင့်တက်စေသော နေ့စဥ်ဟင်းချက်ဖွယ်များ (ကြက်သွန်ဖြူ/နီ၊ ဂျင်း၊ နနွင်း)

- Vitamin E ကြွယ်ဝသော အစေ့အဆန်အမျိုးမျိုး (ဥပမာ - နေကြာစေ့၊ သီဟိုစေ့၊ သစ်ကြားစေ့)

- သွပ်ဓာတ် (Zinc) ပါသော အခွံမာပင်လယ်စာများ (ဥပမာ - ပုစွန်၊ ဂဏန်း၊ ဂုံးယောက်)

- အခြား သားငါးအမျိုးမျိုးတို့ကို သင့်တင့်မျှတအောင် စားသုံးပေးပါ။

🚩🚩🚩6. တမာရွက်၊ ဂျင်းပြုတ်ရည်တွေက ကိုဗစ်ကို ကာကွယ်နိုင်သလား?

- မကာကွယ်နိုင်ပါ။

🚩🚩🚩7. ဂျင်းပြုတ်ရည်ညတိုင်းသောက်လို့ မိတ်ထွက်၊ လည်ချောင်းတွေ နာနေပါတယ်၊ ဆိုင်ပါသလား?

- ဂျင်းသည် အပူဓာတ်စာဖြစ်တဲ့အတွက် သက်ဆိုင်နိုင်ပါတယ်၊ ဆက်မသောက်သင့်ပါ။

🚩🚩🚩8. Dettol (သက်မဲ့အရာဝတ္ထု၊ မျက်နှာပြင်ပိုးသတ်ဆေးရည်) သည် ကိုဗစ်ကို သေစေပါသလား?

- ကိုဗစ်အတွက် Dettol သုံးရန် WHO မှ လမ်းညွှန်ထားခြင်း မရှိပါ။

- အစွန်းချွတ်ဆေး (bleaching powder) နှင့် ရေအချိုးကျရောစပ်၍ ရသော 0.1% ပါသည့် ကလိုရင်းဆေးရည်ဖြင့်သာ မျက်နှာပြင်များကို ပိုးသတ်နိုင်ပါသည်။

🚩🚩🚩9. Mask ၂ ထပ်တပ်ဖို့ လိုအပ်လား? N95 mask နှင့် ရိုးရိုး surgical mask ဘယ်ဟာပိုလုံခြုံလဲ?

- ယခုနောက်ပိုင်း အမေရိကန် CDC မှ mask ၂ ထပ်တပ်ရန် အကြံပြုထားသည်ကို တွေ့ရပါသည် (WHO မှ သီးခြားအကြံပြုသည်ကို မတွေ့ရပါ) Mask ၂ ထပ်တပ်ခြင်းသည် ကာကွယ်မှုရာခိုင်နှုန်းအားဖြင့် အနည်းငယ်ပိုများစေသည်မှာ မှန်သော်လည်း ပို၍ အဓိက ကျသည်မှာ မှန်ကန်သော နည်းလမ်းဖြင့် mask တပ်ဆင်ခြင်းနှင့် မိမိမျက်နှာနှင့် အံဝင်ခွင်ကျ (fitting) တပ်ဆင်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

- Mask ၂ ထပ်တပ်မည်ဆိုပါက အတွင်းတွင် ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းသုံး surgical mask နှင့် အပြင်တွင် အဝတ် mask ဖြစ်ရပါမည်။

- N95 mask ဆိုလျှင်‌တော့ သူ့တစ်ခုတည်းသာ ဝတ်ဆင်ရပါမည်။

- N95 mask ဝတ်ဆင်ရသူများမှာ ဆေးရုံ၊ ဆေးခန်းများ၌ ရောဂါပိုးနှင့် ကင်းကွာ၍မရသော ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများသာ ဖြစ်ပါသည်။ သာမာန်ပြည်သူများအနေနှင့် surgical mask (သို့မဟုတ်) အဝတ် mask တပ်ဆင်ရပါမည်။

https://www.facebook.com/ckcmohnugmm/posts/106810351671220 

🚩🚩🚩10. ကိုဗစ်ဖြစ်ရင် ဖျား၊ အနံ့ပျောက်ပြီးရင် oxygen ကျလာတတ်တယ် တွေ့မိလို့ မကျအောင် ဘယ်လိုတွေ ကြိုတင်ပြင်ဆင်သင့်လဲ? ဘယ်လိုဆေးဝါး အစားအစာတွေ စားသင့်လဲ?

- ကိုဗစ်ဖြစ်တဲ့ လူတိုင်းမှာတော့ oxygen မကျပါ။ ပိုးကူးခံရသူအများစုမှာ ရောဂါလက္ခဏာမပြခြင်း၊ ပြသော်လည်း လက္ခဏာ မပြင်းထန်ပါ။

- ဆေးဝါး၊ အစားအစာအတွက် မေးခွန်း ၂ နှင့် ၅ ရှိအဖြေကို ညွှန်းဆိုပါသည်။

🚩🚩🚩11. Positive ထွက်ထားတဲ့ လူနာရဲ့ စွန့်ပစ်ပစ္စည်း (ဥပမာ - အစားအကြွင်းအကျန်၊ ရေဘူးခွံ၊ tissue) တွေကို ဘယ်လို စွန့်ပစ်သင့်လဲ? အမှိုက်ကားနဲ့ ထည့်ပေးရင် အမှိုက်ကားပေါ်က လူကို ကူးနိုင်မလား?

- အသုံးပြုပြီးသား Tissue များစွန့်ပစ်ရာတွင် အဖုံးပါသော အမှိုက်ပုံးထဲသို့ ချက်ချင်း စွန့်ပစ်ပါ။ ကျန်အမှိုက်များကို အမှိုက်အိတ်နဲ့လုံအောင် စနစ်တကျထုတ်ပြီးမှ စွန့်ပစ်ပေးပါက စည်ပင်ဝန်ထမ်းများသို့ မကူးစက်နိုင်ပါ။

- ဖြစ်နိုင်လျှင် ပိုးတွေ့လူနာရဲ့ စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများအတွက် သီးခြားအမှိုက်ပုံး ထားရှိပါ။

- အမှိုက်များကို ကိုင်တွယ်စွန့်ပစ်ပြီးတိုင်း လက်ဆေးဖို့ မမေ့ပါနှင့်။

🚩🚩🚩12. ပိုးတွေ့ထားတဲ့သူနဲ့ ဘယ်နှရက်နေမှ ထိတွေ့သင့်ပါသလဲ?

- Covid test positive ထွက်ပြီးသည့်နေ့ (သို့မဟုတ်) ရောဂါလက္ခဏာစပြသည့်နေ့မှစ၍ အနည်းဆုံး ၁၀ ရက်ကြာသည်အထိ မိမိဘာသာ တစ်ယောက်တည်း သီးသန့်နေဖို့ လိုအပ်ပါသည်။

- ရောဂါလက္ခဏာပြသူတွင် အနည်းဆုံး ၁၀ ရက်အပြင် ရောဂါလက္ခဏာများ သက်သာခြင်း၊ အဖျားမရှိတာ (ဆေးသောက်၍ အဖျားကျတာ မဖြစ်ရပါ) အနည်းဆုံး ၂၄ နာရီအကြာမှသာ အခြားသူများနှင့် ပုံမှန်အတိုင်း ထိတွေ့နိုင်ပါသည်။

- ပုံမှန်အတိုင်းဟုဆိုရာဝယ် mask တပ်၊ လက်ဆေး၊ ခပ်ခွာခွာနေခြင်းတို့ကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာဖို့ လိုပါသည်။

🚩🚩🚩13. ဆေးဖျန်းထားတဲ့ အခန်းကို ချက်ချင်းအသုံးပြုလို့ ရပါသလား?

- ပိုးသတ်ဆေးနှင့် မျက်နှာပြင်ထိတွေ့ချိန် အနည်းဆုံး ၁ မိနစ်ရှိပြီးမှသာ အသုံးပြုပါ။

Source - ကိုဗစ်-၁၉ ဗဟုသုတစင်တာ